Хэл, зохиол судлаач Д.Өнөржаргал: Монгол Улсын иргэд яагаад Монгол хэлээ сурахгүй байна вэ?

Монгол Улсын иргэн Монгол хэлээ мэдэхгүй байгаа талаар хэл, зохиол судлаач Д.Өнөржаргалын байр суурийг тодрууллаа.

Монгол Улсын иргэд 12 жил ерөнхий боловсрол эзэмшсэн атлаа төрийн албан ёсны хэлээрээ бүрэн харилцаж чадахгүй байгаа нь боловсролын тогтолцоо болон хэлний бодлогын алдааг илтгэж байна. Энэхүү асуудлыг иргэдийн хувийн хариуцлага гэхээс илүүтэй сургалтын орчин, багш нарын чадавх, хөтөлбөрийн хүртээмжгүй байдал зэрэг системийн түвшинд авч үзэх шаардлагатай.

Төрийн хэлний бодлого нь зөвхөн дүрэм, толь бичиг зохиохоор хязгаарлагдахгүй, иргэдийн хөдөлмөрийн зах зээлд өрсөлдөх чадвар болон нийгмийн үйлчилгээ авах боломжийг хангахад чиглэх ёстой. Үндэсний цөөнхийн хэл, соёлыг хамгаалахын зэрэгцээ төрийн хэлийг сурах хэрэгцээ, үнэ цэнийг бодлогоор бий болгох нь үндэстний нэгдмэл байдлыг бэхжүүлэх үндэс болно.

Тухайлбал, Баян-Өлгий аймаг зэрэг бүс нутагт монгол хэлийг хоёрдогч хэл болгон заах тусгай хөтөлбөр хэрэгжүүлж, багш нарыг чадавхжуулах судалгаанд суурилсан шийдэл үгүйлэгдэж байна. Хэлний ялгаатай байдлыг улс төрчид оноо авах хэрэгсэл болгон ашиглаж, нийгмийг талцуулан хагалган бутаргах нь үндэсний аюулгүй байдалд ноцтой эрсдэл дагуулдаг. 

Дэлхийн түүхэн дэх олон зөрчил хэлний асуудлаас үүдэлтэй байдгийг анхаарч, асуудлыг улс төржүүлэх бус, бодлогын түвшинд нухацтай шийдвэрлэх нь зүйтэй. Хэл сурах үйл явц нь иргэдэд амьдралын давуу тал, эдийн засгийн бодит боломж олгож байж л үр дүнд хүрдэг. Хэлний бодлогын үндэсний зөвлөл нь зөвхөн хаяг шошго бус, хэлний хүртээмжгүй байдлын шалтгааныг судалж, шинжлэх ухаанч бодлого боловсруулах үүрэгтэй.

Төрийн албан ёсны хэлийг бэхжүүлэхдээ бусад ястан, угсаатны хэл соёлыг уусгах бус, харилцан хүндэтгэлтэйгээр нэгтгэх ухаалаг зохицуулалт Монгол Улсад нэн чухал байна.