АНУ-Ираны дайныг зогсоох хэлэлцээр бүрэн дуусаагүй ч Азийн зах зээлд газрын тосны үнэ 5%-аар унав
2026 оны 5-р сарын 25-ны байдлаар, энэ оны эхээр дэгдсэн бүс нутгийн дайныг зогсоох зорилгоор Америкийн Нэгдсэн Улс болон Иран Улс энхийн хэлэлцээрийн босгон дээр ирээд байна. АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп хэлэлцээрийн ерөнхий хүрээг “үндсэндээ тохиролцсон” гэж мэдэгдсэн ч, талууд яарахгүй байхыг төлөөлөгчдөдөө үүрэг болгосноо онцолжээ. Дипломат, улс төр, цэргийн эрчимтэй үйл ажиллагаа үргэлжилсээр байгаа бөгөөд эцсийн нөхцөлүүд хараахан шийдэгдээгүй байна.
Тохиролцоонд хүрэх найдвар төрж буй энэ үед хэлэлцээрийн төсөл хоёр улсын дотоодод ширүүн эсэргүүцэлтэй тулгарчээ. АНУ-д Бүгд найрамдах намын “дайныг дэмжигчид” Иранд хэт их боломж олгож болзошгүй гэж үзэн уг төслийг эрс шүүмжилж байна. Үүний зэрэгцээ Иранд дипломат арга замыг идэвхтэй дэмжиж буй парламентын дарга Мохаммад Багер Галибаф хэлэлцээрийг хувьсгалын зарчмаас ухарсан үйлдэл гэж үзэж буй консерватив хатуу байр суурьтнуудын зохион байгуулалттай дайралтад өртөөд байна.
Хэлэлцээрийн гол заалтуудын нэг нь олон улсын худалдаанд асар их хохирол учруулсан Ормузын хоолойг дахин нээх явдал юм. Ираны бүслэлтийн улмаас өдөрт 10-11 сая баррель түүхий нефтийн тээвэрлэлт зогсоод байсан. Түүнчлэн Иран Улс өндөр баяжуулсан ураны нөөцөөсөө татгалзах амлалт өгсөн гэх мэдээлэл байгаа ч Ираны төрийн мэдээллийн агентлагууд үүнийг эрс няцаасаар байна.
Гал зогсоосны дараа цөмийн хөтөлбөрийн техникийн нарийн ширийн асуудлыг хэлэлцэх 60 хоногийн хугацааг тогтоохоор төлөвлөж байгаа аж. Хариуд нь Иран улс царцаасан хөрөнгөө чөлөөлж, газрын тосны экспортод тавьсан хоригийг цуцлахыг шаардаж байна.
Гэсэн хэдий ч хэд хэдэн томоохон асуудал шийдэгдээгүй хэвээр байна. Хамгийн гол зөрчилдөөнтэй асуудал бол Ливаны фронт буюу Хезболлагийн асуудал юм. Иран “бүх фронтод” гал зогсоохыг шаардаж байгаа бол АНУ Израилийн хилээ хамгаалах зорилгоор тус бүлэглэлийн эсрэг явуулж буй цэргийн ажиллагааг үргэлжлүүлэн дэмжих байр суурьтай байна. Израилийн Ерөнхий сайд Бенжамин Нетаньяху мөн Ираны уран баяжуулах байгууламжуудыг бүрэн устгаж, “цөмийн аюулыг бүрмөсөн арилгах” ёстойг Ерөнхийлөгч Трамптай ярилцахдаа онцолжээ.
Эдгээр сорилт бэрхшээлийг үл харгалзан энхийн хэлэлцээр хийгдэх найдвар дэлхийн эдийн засагт эерэг дохио өглөө. Ойрх Дорнодод гацсан 100 сая баррель газрын тос зах зээлд нийлүүлэгдэх хүлээлт үүссэнээр Азийн зах зээлийн арилжааны эхэнд газрын тосны үнэ 5 гаруй хувиар огцом унав.
Мөн дэлхийн хувьцааны зах зээл сэргэж, Японы Никкей индекс 3 хувиар өсжээ. Гэсэн хэдий ч шинжээчид хэлэлцээр албан ёсоор байгуулагдсан ч газрын тос боловсруулах үйлдвэр, тээвэрлэлтийн логистикийг дайны өмнөх байдалд оруулахад гурваас зургаан сарын хугацаа шаардлагатай гэж тооцоолж байна.
Эх сурвалж:
• pbs.org
Сэтгэгдэл (0)
Уншигч та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын нэр төрд халдахгүй, ёс бус, бүдүүлэг үг хэллэг ашиглахгүй байж, өөрийн болоод хүний үзэл бодлыг хүндэтгэнэ үү.
Одоогоор сэтгэгдэл байхгүй байна. Та анхны сэтгэгдлийг бичээрэй.